काठमाडौं, १० अप्रिल २०२६ । मानव अन्तरिक्ष उडानको ६५औँ वार्षिकोत्सव तथा Yuri Gagarin को ऐतिहासिक योगदानको स्मरणमा आयोजना गरिएको तीन दिने कोस्मोनटिक्स महोत्सव (८–१० अप्रिल २०२६) काठमाडौंमा विविध शैक्षिक, प्रेरणादायी तथा अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रमहरूसहित सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ।

महोत्सवको दोस्रो दिन Mitra Kunj र Russian House in Kathmandu (रुसी सदन) को सहकार्यमा विचार गोष्ठी कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो। उक्त कार्यक्रममा सह–प्राध्यापक Dr. Nanda Bikram Adhikari ले “नेपालको अन्तरिक्ष कार्यक्रम तथा नीतिको समयरेखा र यसको विश्व अन्तरिक्ष कार्यक्रममा स्थान” विषयमा प्रस्तुति दिनुभएको थियो। हाल Tribhuvan University अन्तर्गत पुल्चोक क्याम्पसमा कार्यरत उहाँले नेपालको अन्तरिक्ष क्षेत्रको विकास, नीतिगत पहल तथा अन्तर्राष्ट्रिय परिप्रेक्ष्यबारे महत्वपूर्ण धारणा प्रस्तुत गर्नुभयो। कार्यक्रमअन्तर्गत रूसको अन्तरिक्ष इतिहाससम्बन्धी डकुमेन्ट्रीसमेत प्रदर्शन गरिएको थियो।

महोत्सवको अन्तिम दिन बिहान रत्नपार्कस्थित युरी गगारिनको शालिकमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै कार्यक्रमको सुरुवात गरिएको थियो। उक्त कार्यक्रममा Nepal Russia Science and Technology Society, The Squad of ChangeMakers, रुसी सदन तथा Embassy of the Russian Federation in Nepal का प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो। साथै Rinchen Rakshaev, मन्त्री सल्लाहकार तथा कार्यवाहक राजदूतको उपस्थिति सहित विद्यार्थी, कर्मचारी तथा अन्य आमन्त्रित अतिथिहरू सहभागी भएका थिए। पुष्प अर्पण, विद्यार्थीहरूको मन्तव्य तथा अतिथिहरूको सम्बोधनमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय कोस्मोनटिक्स दिवसको महत्व र अन्तरिक्ष अन्वेषणको प्रेरणाबारे प्रकाश पारिएको थियो।

त्यसपछि मुख्य कार्यक्रम रुसी सदनमा आयोजना गरिएको थियो, जहाँ करिब १०० जना विद्यार्थी तथा शिक्षकहरूको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रममा “ब्रह्माण्डको विशालता” तथा “अन्तरिक्ष यात्राको भविष्य” जस्ता विषयमा प्रस्तुति राखिएको थियो, जसले सहभागीहरूलाई अन्तरिक्ष विज्ञानको व्यापकता र सम्भावनाबारे जानकारी प्रदान गरेको थियो।

कार्यक्रम अन्तर्गत अन्तरक्रियात्मक प्रश्नोत्तरी तथा खेलकुद सत्रले विद्यार्थीहरूलाई सक्रिय सहभागिताका लागि प्रेरित गरेको थियो। साथै, अघिल्लो दिन सम्पन्न एयरोस्पेस तथा रकेट्री कार्यशालाका उत्कृष्ट सहभागीहरूलाई पुरस्कार तथा प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको थियो।

कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण प्रमुख अतिथि Madan Lal Shrestha (Nepal Academy of Science and Technology) को सम्बोधन रहेको थियो। उहाँले आफ्नो मन्तव्यमा नेपालमा विज्ञान तथा प्रविधि शिक्षाको बढ्दो महत्वलाई जोड दिँदै युवा पुस्तालाई अनुसन्धान, नवप्रवर्तन तथा सिर्जनशील सोचतर्फ अग्रसर हुन प्रेरित गर्नुभयो। साथै, अन्तरिक्ष विज्ञान क्षेत्रमा नेपालको सहभागिता विस्तार गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो।

यसै अवसरमा “पृथ्वीभन्दा परको विरासत: युरी गगारिनको ऐतिहासिक अन्तरिक्ष यात्राको ६५ वर्ष” शीर्षकमा प्रदर्शनीसमेत रुसी सदनमा सार्वजनिक अवलोकनका लागि प्रस्तुत गरिएको छ, जहाँ युरी गगारिनको जीवन, उपलब्धि तथा अन्तरिक्ष अन्वेषणमा रूसको ऐतिहासिक योगदानबारे जानकारी प्रस्तुत गरिएको छ।

कार्यक्रम समापनसँगै सम्मान तथा मायाको चिनो प्रदान गरिनुका साथै प्रदर्शनी अवलोकन र सहभागीहरूबीच अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो।