नेपालमा अनलाइन बेटिङ अवैध छ, तर पछिल्ला वर्षहरूमा यसको प्रयोग भयावह रूपमा बढिरहेको छ। सामाजिक सञ्जाल र म्यासेजिङ एपहरूमा “एकाउन्ट खोल्नुहोस्, बोनस पाउनुहोस्” जस्ता आकर्षक प्रस्तावमार्फत नेपालीलाई लोभ्याउने क्रम तीव्र बनेको छ। धेरैजसो अनलाइन बेटिङ प्लेटफर्महरूले सुरुमा प्रयोगकर्तालाई थोरै रकम जित्न दिन्छन्, जसले उनीहरूमा भरोसा बढाउँछ। सानो रकम जितेपछि प्रयोगकर्ताले अझ ठूलो लगानी गर्न थाल्छन्, र यहीबाट उनीहरू धोका पर्न थाल्छन्।

अनलाइन बेटिङको प्रकृति नै जटिल र एकतर्फी हुन्छ। यी प्लेटफर्महरू पछाडि रहेका एल्गोरिदमहरूले प्रयोगकर्ताको व्यवहार, लगानी शैली, र भावनात्मक प्रतिक्रिया विश्लेषण गर्छन्। सुरुमा प्रयोगकर्तालाई सानो लाभ दिइन्छ, र जब उनीहरूमा भरोसा बस्छ, एल्गोरिदमले क्रमशः हार्ने सम्भावना बढी हुने दाउहरू प्रस्तुत गर्छ। यस किसिमको मनोवैज्ञानिक खेलमा परेपछि प्रयोगकर्ता दीर्घकालमा नोक्सानी बेहोर्न बाध्य हुन्छन्।

बेटिङ कानुनी रहेको देशहरूमा पनि यो समस्या देखिन्छ। उदाहरणका लागि ज्ञ1xBet जस्ता प्लेटफर्म केही मुलुकमा दर्ता छन्, तर त्यसले जोखिम न्यून भएको प्रमाणित गर्दैन। कानुनी रूपमा मान्यता पाएको भए पनि यस्ता प्लेटफर्महरूबाट दीर्घकालमा ठूलो रकम गुमाउने सम्भावना उच्च रहन्छ। एल्गोरिदमले सुरुमा भरोसा जित्न र पछि ठग्नकै लागि काम गर्छ।

यस्ता साइटहरूले सुरुमा रकम फिर्ता लिन सकिने सुविधा दिइरहेका हुन्छन्, जसले प्रयोगकर्तालाई थप पैसा लगानी गर्न हौसला दिन्छ। एकपटक ठूलो लगानी भएपछि साइटले खाता ब्लक गरिदिने, रकम फिर्ता नगर्ने वा सम्पर्कविहीन हुने अवस्था आउँछ। कतिपय अवस्थामा त वेबसाइट नै हराउने गर्छ।

भ्रामक प्रचार सेलिब्रिटीदेखि गाउँलेसम्म
यी प्लेटफर्महरूले हाल सेलिब्रिटीहरूमार्फत प्रचार गर्दैछन्, जसमा नेपाली कलाकारदेखि खेलाडीहरूको अनुहार प्रयोग भइरहेको छ। अझ खतरनाक पक्ष यो हो कि कतिपय अवस्थामा डीपफेक भिडियोहरू बनाइएका छन्, जहाँ चर्चित व्यक्तिहरूले बेटिङ साइटहरूको समर्थन गरिरहेको देखिन्छ। वास्तवमा ती सेलिब्रिटीहरूमध्ये धेरैले त्यस्ता भिडियोको जानकारीसमेत पाएका हुँदैनन्।

यसका साथै, यस्ता बेटिङ एपहरूले गाउँघरका सामान्य व्यक्तिहरूलाई देखाएर “रियल” स्टोरीज बनाउने प्रवृत्ति बढाएका छन्। “यो व्यक्तिले त्तच् कोडबाट पैसा लोड गरेर लाखौँ जिते” भन्ने किसिमका भिडियो र पोस्ट सामाजिक सञ्जालमा व्यापक रूपमा फैलाइएका छन्। झुटा सफलता कथाहरूले विश्वासिलो वातावरण निर्माण गर्छ, र मानिसहरू फस्न थाल्छन्।

सुरोगेट विज्ञापनको जाल
नेपालमा क्रिकेट लगायतका खेलहरूमा “ज्ञह्द्यभत” जस्ता अनलाइन बेटिङ साइटहरूले प्रायोजन गर्न थालेका छन्। ती प्रायोजनहरू प्रत्यक्ष रूपमा अनलाइन बेटिङको प्रचार नगरे पनि अप्रत्यक्ष रूपमा त्यसको विज्ञापन गरिरहेको हुन्छ। यसलाई “सुरोगेट एड्भर्टाइजमेन्ट” भनिन्छ। नेपाली युवा, विशेषगरी क्रिकेटप्रेमीहरू, यस्तो प्रचारको प्रभावमा परी सजिलै विश्वास गर्न थाल्छन् कि यस्तो बेटिङ कानुनी र सुरक्षित हो।

नयाँ जालझेल: बैंक खाता र सिम दुरुपयोग
अझ चिन्ताजनक कुरा के छ भने हालसालै कमजोर आर्थिक हैसियत भएका व्यक्तिहरूलाई थोरै रकम दिएर ठगहरू उनीहरूको सम्पूर्ण बैंकिङ विवरण, चेकबुक, मोबाइल सिम र नागरिकताको प्रतिलिपि जस्ता व्यक्तिगत विवरणहरू संकलन गरिरहेका छन्। त्यसपछि ती बैंक खाताहरू अनलाइन बेटिङ कारोबारका लागि प्रयोग गरिन्छ, जसको सम्पूर्ण कानुनी दायित्व खातावाल व्यक्तिको काँधमा आउँछ। यसले गर्दा निर्दोष व्यक्ति पनि साइबर अपराध, मनी लन्डरिङ, वा अन्य गम्भीर आर्थिक अपराधमा फस्ने जोखिममा पर्छन्।

जब यस्ता गतिविधिहरूको पर्दाफास हुन्छन्, प्रयोग गरिएको बैंक खाता प्रहरी निगरानीमा पर्छ र खातावाल व्यक्ति बिना गल्ती पनि कानुनी झमेलामा पर्न बाध्य हुन्छ। यसले जनताको विश्वासमाथि दोहोरो प्रहार गर्छ—एकातिर आर्थिक ठगी, अर्कोतिर कानुनी जोखिम।

सचेतना र नियन्त्रण: अबको आवश्यकता
यी सबै तथ्यले देखाउँछ कि अनलाइन बेटिङ आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरी ठगी गरिने एउटा शक्तिशाली माध्यम बनिसकेको छ। सुरुमा झुटो भरोसा बनाउने, आकर्षक बोनस दिने, एल्गोरिदम र भावनात्मक खेलमार्फत प्रयोगकर्तालाई फसाउने यस्तो संरचनाले नेपाली समाजमा गम्भीर असर पार्न थालेको छ। सचेत रहनु अहिलेको मुख्य आवश्यकता हो।

● अनलाइन बेटिङको आकर्षक प्रचारप्रति लोभिनु हुँदैन,

● QR वा अनौपचारिक माध्यमबाट रकम ट्रान्सफर गर्नु हुँदैन,

● आफ्नो बैंक खाता, सिम, चेकबुक वा नागरिकता विवरण कसैलाई सस्तो रकमको लालचमा दिनु झनै घातक हुन्छ।

● यस्ता गतिविधिबारे तुरुन्तै प्रहरी वा साइबर क्राइम विभागमा जानकारी दिनु अनिवार्य छ।

राज्यले पनि यस्ता प्लेटफर्महरूमाथि निगरानी कडा गर्नुपर्ने बेला आइसकेको छ। साथै, सेलिब्रिटी अनुहारको दुरुपयोग, डीपफेक प्रविधिको प्रयोग, र बैंक खाता चोरीजस्तै कार्यमा संलग्न गिरोहमाथि कडा कारवाही गर्नुपर्ने आवश्यकता अझै चर्किएको छ।

(यस सामग्रीको लेखन कार्यमा AI को सहयोग लिइएको छ।)